SEENAA GABAABA.. Dr.Shek. Mohammedrashad Abdullee. Sheeka,Hayyuu Yoommillee hin irraanfannee. ===Kutaa 2ffaa===

Abdulbaasix(Saphaloo) Kadiir’iin

Sheekni oduma baratuu imaama
masgiidaa tahe. San
malees, masgiidotarra
daddeemee kuxbaa
guyyaa Jim’ataa godhu jalqabe. Haala kanaan, baroota jaha Shaam eega jiraate booda, bara 1957
keessa Suuriyaarraa karaa biyya Lubnaan sossoohe. Magaalaa Beeyruutitti markaba karaa biyya Misraa deemu yaabbatee,
Iskindiriyaan Qaahiraa
seene. Karaalee dila irra deemee fii naannoolee qubate keessatti haala isa
mudate mara, Sheekni
seenaaf sirritti galmeessee jira.

Qaahiraa akka dhaqeen, Universitii Azhar, Kulliyyaa
Usuuliddiinitti (Koolleejii Hundee Amantii)-tti barnoota jalqabe. Waggaa
afurii booda, bara 1962tti, barnoota isaa sadarkaa ool’aanatti gaggeessuun, ragaa caalinsaa harka
Bokkuu biyyaa Jamaal
Abdulnaasir irraa
fuudhate. Sheekh Mahammad Rashaad, Masrii keessatti
Oromoota biyya san
keessa turan waliin warra hiriira diddaa Mootummaa Hayla Sillaase bahan keessaa tokko. Gaafasitti, Hayle Sillaasetti hiriira
bahuun hafee, dura
dhaabbachuu yaaduunuu
raajii dha. Warri hiriira sanirra qooda fudhatan keessaa kanneen biyyatti
deebi’an, basaasota
mootummaatiin
adamamanii hidhatti
guuraman. Warri isaan keessa ajjeefamaniis jiru.
Haalli kuni, Sheek
Mahammad Rashaad
keessaa, hawwii biyyatti deebi’ee waan barate
barsiisuu sammuu baase. Kanaaf akka barnoota fixateen Qaahiruma
keessatti barsiisu jalqabe.
Isaa haala kana keessa jiru, Soomaaleen
bilisoomte. Gaafana,
hojjataa Universitii Azhar tahee, biyya Soomaaleetti
amantii Islaamaa
barsiisuuf, ji’a Adooleessaa
kan bara 1963 magaalaa Bur’oo dhaqe. Achitti,
barsiisummaa malees,
Masgiida guddaa
magaalaa sanii keessatti Jim’ata-Jim’ata kuxbaa
gudhutti seene. Eega bara sadi akkasitti ture booda, dandeeytii afaanii kan
qabuun hajjataa
mootummaa Soomaalee tahe.

Wanni Sheekni naannoo sanitti Oromoof hojjate
keessa kan jalqabaa
raadiyoona biyya sanii
keessaan sagantaa afaan Oromoo jalqabsiisu. Bara
1965 raadiyoon
soomaalee afaan Oromoo tiin dabarsuu kan jalqabe tattaafata Sheek Mahammad Rashaad godheeni. Sheekni sagantichi maqaa afaan Gaallaa akka qabaatu fedhe. Garuu diddaa alagaa fii nama keenyaarraa itti xixxeen maqaa afaan Qottuu tiin
dabruu jalqabe. Sheekni Qottuurraa Gaallaa filatee kan qabsoo godheef
waaltina sabaa uumuu dhaaf ture. Akka Sheekni
galmeessetti, bara 1968, gaafa Jeneral Kabbadaa Gabree, ajajaan waraana
mootummaa Hayle
Sillaasee, biyya Soomalee dhufe, yaadaa fii komii
Ziyaad Barreetiif
dhiheesseen sagantaan afaan Qottuurraa gama
afaan Gaalla’aa-tti
geeddarame.
Sheekni haala kanarraa akkaan
gammade. Gammachuu isaatiis akka aramaa gadii kanatti walaloon galmeesse.

Kan Gaallaa didu
takkaayuu diinumaa
Takkaayuu galtu’uu tanaaf isaan moroma

Takkaa ni hin laalinii
taariikha isaatii
Takkaa wahiif fedha
baduu maqaati

Yaa lammii too dubbii too dhagayaa
Maqaafii afaaniin harka tokko tayaa

Namni afaan keetii inni shanyii teetii
Qoqqottee hin gaafatin maali gosti teeti

Maqaa gosaa dhiisaa ka dhiyoo argame
Isa dur qabdhaa kan
akkaan barame

Maqaan durattii isaa
walitti qaba
Gosa sabaa hundaa
taarikaas ni qaba.

====Itti Fufa====

About Saphaloo Kadiir

Barreessaa walaloofi asoosamaa afaan oromooti. hawwiin kiyya hogbarruu afaan oromoo guddisuu dha. Hanga ammaa kitaaboota kuusa walaloo lamaa fi asoosama sadi kan barreessee yoon tahuu garuu hanga ammaa maxxansee mil'uu ummata kootiitin dhaqqabuu hin dandeenye. tahuus garuu yeroo gabaabatti ummata kiyya biraan gahuuf of duuba hin deebi'u.
This entry was posted in Afaan oromoo, Asoosama and tagged , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s